شمس الدين حافظ
174
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
90 - « كار عاشقان » غمش تا در دلم مأوا گرفته است * سرم چون زلفِ او سودا گرفته است لبِ چون آتشش آبِ حيات است * ز آبش آتشى در ما گرفته است هماىِ همّتم عمريست كز جان * هواىِ آن قد و بالا گرفته است شدم عاشق بدان قَد بلندش * كه كارِ عاشقان بالا گرفته است چو ما در سايهء الطاف اوييم * چرا او سايه از ما واگرفته است نسيمِ صبح عنبر بوست امروز * مگر يارم ره صحرا گرفته است ز درياىِ دو چشمم گوهرِ اشك * جهان در لؤلؤِ لالا گرفته است حديثِ حافظ اى سروِ صنوبر * چو وصفِ قدِ تو بالا گرفته است * توضيحات : غمش ( غم عشق او ) مأوا گرفته ( مكان يافته ) سودا گرفته ( عاشق شده ) واگرفته ( دريغ كرده ) عنبر بو ( عطرآگين ) ره صحرا گرفته ( به صحرا رفته است ) لؤلؤ لالا ( اشك ) معنى بيت ( 1 ) ( از وقتى كه غم عشق جانان در دلم جا كرده و عاشق او شدم ، سرم سودا زده و سر به هوا شده است ) معنى بيت ( 2 ) ( لب چون آتش آن محبوب در حقيقت آبحيات مىباشد كه هركه بر آن بوسه زند حيات جاودان پيدا مىكند ) معنى بيت ( 6 ) ( نسيم صبح امروز بوى مشك و عنبر مىدهد مانند اينكه محبوبم راه صحرا و بيابان را پيش گرفته كه نسيم هم از ملاقات او معطر و عنبر بوى شده است ) . * ترجمه : * نتيجهء تفأل : 1 - او را بسيار دوست دارى ، دل كندن از او را رنج و عذاب مىدانى و در همه حال در فكر و انديشه او هستى و سخت به اين نيت دل بستهاى ، بايد بدانى كه در اين راه رنج فراوان وجود دارد ، بايد تلاش و فعاليت زيادى به خرج دهى تا به مقصود برسى . 2 - خواجه در بيت هفتم مىفرمايد : ( گوهر اشك من از درياى دو چشمم جهان را پرگوهروجواهر كرد ) يعنى جهان را آن چنان پر از جواهر كرد كه از شدت درخشندگى ، جهان ديده نشد ، پس شما مىتوانيد در راه اجراى اين نيت ، اينگونه تلاش و كوشش بكنى ، پس اين گوى و اين ميدان ، بدون ترديد مصمّم و فعّال گام بردار و گرنه فورى از اين نيت صرفنظر كن . 3 - در سايهء لطف خداوندى قرار بگير و بر اعصاب خود مسلط بشو و همين هفته به يكى از مشاهد متبركه برو ، نذرى كن كه اسباب و علل اين نيت فراهم گردد و سوره مباركه « العنكبوت » از آيه 45 تا آخر را با حضور قلب و معنى بخوان كه گشايش حاصل شود و به سخنان اين و آن ابدا توجهى مكن و راز دلت را نگه دار . 4 - با يكى از خردمندان فاميل يا آشنايان حتما مشورت كن و راهنمايىهاى آنان را مدّ نظر داشته باش . 5 - در امور تجارت يا امور علمى مىتوانى به راحتى موفق شوى اگر ذوق هنرى دارى ، آيندهاى درخشان در انتظار شماست ، از اين استعداد بهره كافى ببر كه ديگران چشم به راه اقدامات شما هستند . 6 - خودخواهى ، طنازى ، عشق ، مهرورزى ، بىتوجهى ، مهربانى ، ولخرجى از خصايص اصلى شماست و با زبان سرد خود موجب ناراحتى خانواده مىشوى درحالىكه در خارج از خانه ، زبانى ديگر دارى . مسافرت عالى است و خريدوفروش سودمند ، سفر كرده مىآيد ، مسافرى در راه داريد ، فرزندانى شايسته خواهى داشت كه يكى از آنها موجب آزار مىشود ، مقام و ثروتى در انتظار شما خواهد بود ، از آن به موقع استفاده كنيد . 7 - حافظ در بيتهاى 3 - 4 - 5 به ترتيب شما را راهنمايى كرده است . ( خيلى وقت است كه شاهين همتم از صميم قلب آرزومند قد و بالاى آن محبوب شده است ) ( من عاشق قد آن جانان شدهام ، زيرا كار عشاق با اوج شرف همراه است ) ( چون ما در سايه الطاف آن جانان هستيم از آن جهت است كه او وصال خود را از ما دريغ مىدارد ) مفهوم بيت اينكه چون ما منسوب به جانانيم و به الطاف او اعتراف داريم پس سزاوار است وصال و محبتش را از ما دريغ نكند .